ملوان پیر چپقش را از لبش برداشت و با تحقیر تف کرد و گفت: «جنگ نه موضوع پیچیده ای است و نه فهمش مشکل است. آدم یک تفنگ بر می دارد و مردم را می کشد. ولی پدربزرگ من ناقلایی بود که از پسش بر نمی آمدند. هیچ کس مثل او اصولی فکر نمی کرد.»
بچه ها در مدتی که او متفکرانه به چپقش پک میزد و به دریا نگاه می کرد، ساکت نشسته بودند. میدانستند که به زودی دنبال حرفش را خواهد گرفت.
ملوان پیر گفت: «زمان جنگ تصفیه ی اخلاقی بود. خیلی سال از آن موقع میگذرد. هنوز شما به دنیا نیامده بودید. پدربزرگ من ،که آن وقتها جوان خوش قیافهای بود با همهی جوانهای دیگر برای سربازی احضار شده بود.دکتر توی گلویش نگاهی انداخت و با شست روی قفسهی سینهاش فشاری داد و اعلام کرد که از همهشان سالمتر است.»
بردندش حمام و درش آوردند و یک دست لباس نظامی به تنش کردند و یک تفنگ به دستش دادند و به او گفتند خوب، حالا آماده شدی.
پدر بزرگم به آن ها گفت: «برای چه کاری آماده شدهام؟»
گفتند: «معلوم است دیگر! برای این که بروی تیر در کنی!»
پدربزرگم ول کن نبود.باز پرسید: «من میخواهم بدانم به کی باید تیر در کنم؟»
گفتند: «خوب معلوم است دیگر:به دشمن!»
پدر بزرگم پرسید: « که این دشمن کی باشد؟»
این حرف آنها را کلافه کرد. پدربزرگم گفت: «اگر لازم بشود که آدم کسی را با تیر بزند، من حرفی ندارم. ولی آخر این آدم کیست؟ اسمش چیست؟ متأهل است یا مجرد؟ بچه دارد یا ندارد؟ شغلش چیست؟ چند سالش است؟ من به کشتن او اعتراضی ندارم اما شما نمیتوانید از من بخواهید بروم مردی را که اصلا نمیشناسمش با گلوله سوراخ سوراخ کنم!»
این حرف کاملاً منطقی بود و ژنرالها نمیتوانستند حقیقت آن را انکار کنند. چارهای نداشتند جز این که بروند به سراغ پروندهی اسامی سپاهیان دشمن و یک نفر را انتخاب بکنند که پدربزرگم برود و او را بکشد. آمدند و گفتند: "بیا! این مرد را بکش.با آنهای دیگر هیچ فرق نمیکند.این پروندهی کاملش. عکسش هم ضمیمهی پرونده است.ب برش به خانه و با دقت مطالعهاش کن. وقتی که آن مرد را حسابی شناختی، برگرد تا بفرستیمت به جبهه او را بکشی.»
روز بعد پدربزرگم برگشت و گفت: «فایده ای ندارد. من نمیتوانم این مرد را بکشم.در عمرم آدم به این خوبی ندیدهام. راستش آنقدر شیفتهاش شده ام که مثل یک برادر دوستش دارم. اسمش اولیور اشمالتس است و یک مغازه دوچرخهسازی دارد. صاحب یک زن است، سه تا بچهی کوچک. در اوقات فراغت ویولن میزند و آواز "دلبرم، و درختها شکوفه میدهند" را میخواند. من این آواز را خیلی دوست دارم. گوش کنید برایتان بخوانم:
دلبرم،نگاه کن،درختها
جان گرفته و شکوفه دادهاند.
دیگر اشک غم ز چشم ها مریز،
خنده کن، عزیز من، مرا ببوس.
پیش از آنکه جانم از بدن رود
در کشاکش ستیز یا گریز،
خنده کن، عزیز من، مرا ببوس،
میروم به جنگ و کشته می شوم،
الوداع تا به روز رستخیز.»
ژنرال گفت: «خوب،بس است دیگر!» پیدا بود که حسابی متأثر شده است. گفت: «میفهمم چه احساسی داری. دست خودت نیست. او را میدهیم یک نفر دیگر بکشدش.»
آن وقت ژنرال دوباره به سراغ پروندهها رفت و مدتی دراز از وقتش را صرف خواندن پروندهی سربازان دشمن کرد. بالاخره یک نفر را گیر آورد که به درد کار میخورد. به پدربزرگم گفت: «بیا، این هم یک نفر که هر آدمی با دل و جان حاضر است او را بکشد.برو خانه و پروندهاش را مطالعه کن. وقتی که درست و حسابی شناختیش برگرد و بیمعطلی برو او را بکش.»
پدربزرگم پرونده را برد خانه و آن را سر فرصت حسابی مطالعه کرد. این مرد واقعاً آدم چرندی بود. اسمش اوسکار فینکل بود. روزها همهاش توی عرقفروشیها بود و مست میکرد و شبها میرفت زنش را کتک میزد. خرجش را هم از این راه در میآورد که هر جا گدای کوری میدید، سکههایی را که مردم توی کاسهاش ریخته بودند، میدزدید. خلاصه آدمی بود پست و مردمآزار و تنبل و حقه از و بیرحم و لاابالی و بد قول.
پدربزرگم تا آخرهای شب پرونده را مطالعه کرد و صبح روز بعد برگشت پیش ژنرال و گفت: «این مرد بی برو و برگشت آدم بیشرفی است. واقعاً هیچ دلیلی ندارد که آدم او را نکشد. رذلترین آدمی است که در عمرم دیدهام.»
ژنرال گفت: «بسیار خوب، این هم تفنگ. حالا برو به جبهه و بیمعطلی بکشش.»
پدربزرگم گفت: «اجازه بفرمایید. حتی به رذلترین آدمها هم باید مهلت داد.این یک نامهی خصوصی است که من برای این مرد نوشتهام. تصمیم گرفتهام که برای آخرین بار امتحانش کنم. شش ماه به او مهلت میدهم تا به خودش بیاید و رفتارش را درست کند. اگر تا آخر مهلت درست نشد، میروم و مثل یک سگ میکشمش.»
پیشنهاد پدربزرگم طبعاً پیشنهاد منصفانهای بود. ژنرال چارهای جز موافقت نداشت. آن وقت پدربزرگم برگشت به خانه که شش ماه صبر کند.
ملوان پیر ساکت شد و با دقتی بیمورد شروع کرد به پک زدن به پیپش. وقتی که معلوم شد دیگر نمیخواهد حرفش را دنبال کند، یک دختر کوچولو پرسید: «آن مرد بالاخره اصلاح شد؟»
ملوان پیر گفت: «آدمی نبود که اصلاح شود. دو ماه بعد، از شدت مستی از پله ها افتاد و گردنش شکست. ماجرایش به همین جا تمام شد.»
یک پسر کوچولو پرسید: «خوب پدر بزرگ شما چه کرد؟»
ملوان گفت: «چه کار میتوانست بکند؟ یارو مرده بود. مرده را که نمیشود به گلوله بست. آنها هم چارهای نداشتند جز اینکه پدربزرگم را از رفتن به جنگ معاف کنند!»
نوشتهی «مایک کویین» (نویسنده آمریکایی معاصر)، برگرفته از کتاب «خنده نیشتر»، ترجمه محمود کیانوش
ادبیات و نقد ادبی گزیده متن
مردی که نتوانستند به جنگ بفرستندشمرد سنگ شکنروزی روزگاری سنگ شکن فقیری بود که در زیر آفتاب و باران، روزگار را به خرد کردن سنگهای کنار جاده می گذرانید. روزی با خود گفت :" آه! اگر می توانستم ثروتمند شوم، آن وقت می توانستم استراحت کنم". فرشته ای در آسمان پرسه می زد. صدایش را شنید و به او گفت: " آرزویت اجابت باد!" همین طور هم شد. سنگ شکن فقیر ناگهان خود را در قصری زیبا یافت که تعداد زیادی خدمتکار به او خدمت می کردند. حالا می توانست هر چقدر که می خواست استراحت کند. اما روزی آمد که سنگ شکن به این فکر افتاد تا نگاهی به آسمان بیندازد. آن وقت چیزی را دید که هرگز به عمرش ندیده بود: خورشید را! آهی کشید و گفت: "آه! اگر می توانستم خورشید شوم، دیگر این همه خدمتکار موی دماغم نبودند!" این بار هم فرشته ی مهربان خواست او را خوشحال کند. به او گفت: " خواسته ات اجابت باد!". اما وقتی آن مرد خورشید شد، ابری از برابر او گذشت و درخشش او را تیره وتار کرد. با خود فکر کرد:" ای کاش ابر بودم! ابر از خورشید هم نیرومندتر است!" اما این خواسته اش هم که اجابت شد، باد وزید و ابر را از آسمان پراکند. (برگرفته از کتاب "قصه از این قرار بود..." ، نوشته ی لائورا والیاسیندی، ترجمه ی اعظم رسولی و مژگان مهرگان، نشر نی) دندان سفیدروزی بود، روزگاری بود. یک روز حضرت عیسی(ع) با چند نفر از همراهان از راهی میگذشت و به جایی رسیدند که لاشهی سگ مردهای افتاده بود. (قصه های خوب برای بچه های خوب، جلد۶ (قصه های شیخ عطار)، نگارش مهدی آذریزدی) گِل را مجنبان هر دمی تا آب تو صافی شودابراهيم اَدهَم پيش از آن كه مُلكِ بَلخ بگذارد، در اين هوس مالها بذل كردي و به تن طاعتها كردي و گفتي «چه كنم؟ و اين چگونه است كه گشايش نمي شود؟» تا شبي، بر تخت خفته بود – خفتهی بيدار - و پاسبانان چوبكها و طبلها و نايها و بانگها ميزدند. او با خود ميگفت كه «شما كدام دشمن را باز ميداريد؟ - كه امان نيست الا در پناه لطف او» در اين انديشهها دلش را سودا ميربود، سر از بالش برميداشت و باز مينهاد.
تا خود را به چیزی ندادی به کلیّت، آن چیز صعب و دشوار مینماید، چون خود را به کلی به چیزی دادی، دیگر دشواری نماند. معنیِ ولایت چه باشد؟ آنکه او را لشکرها باشد و شهرها و دیهها؟ نه. بلکه ولایت آن باشد که او را ولایت باشد بر نفسِ خویشتن، و بر کلامِ خویشتن، و سکوتِ خویشتن، و قهر در محلِ قهر، و لطف در محلِ لطف؛ و چون عارفانِ جبری آغاز نکند که «من عاجزم او قادرست.» نه. میباید که تو قادر باشی بر همه صفاتِ خود، و بر سکوت در موضعِ سکوت، و جواب در محلِ جواب، و قهر در محلِ قهر، و لطف در محلِ لطف. و اگر نه، صفات او بر وی بلا باشد و عذاب، چو محکومِ او نَبُود، حاکم او بُوَد.
اگر او مُرادها از آن عالَم دیدی، مشتاقِ رفتن بودی به آن عالَم. پس آن مرگ مرگ نبودی، بلکه زندگی بودی. چنانکه مصطفی میفرماید که «المؤمنونَ لا یموتونَ بَل یَنقلون.» پس نقل دگر بُوَد و مرگ دگر بُوَد. مثلا اگر تو در خانه ای تاریک باشی و تنگ، نتوانی تفرج کردن روشنایی را در او و نتوانی که پای دراز کنی، نقل کردی از آن خانه به خانه ای بزرگ و سرایی بزرگ که در او بستان باشد و آبِ روان، آن را مرگ نگویند.
پس این سخن همچو آینه است روشن. اگر تو را روشنایی و ذوقی هست که مشتاقِ مرگ می باشی، مبارکت باد! و اگر چنین نوری و ذوقی نداری، پس تدارک بکن و بجو و جهد کن که قرآن خبر میدهد که اگر بجویی، چنین حالت بیابی. پس بجوی! «فتمنو االموت ان کنتم صادقین و مؤمنین!» و چنانکه از مردان «صادقان» و «مؤمنان» هستند که مرگ را جویانند، همچنان از زنان «مؤمنات» و «صادقات» هستند.
این آینهای روشن است که شرحِ حالِ خود در او بیابی. هر حالی و هر کاری که در آن حال و آن کار مرگ را دوست داری، آن کار نکوست. پس میانِ هر کاری که مُترَدِد باشی، در این آینه بنگر که «از آن دو کار، با مرگ کدام لایق تر است؟» باید که بنشینی، نوری صافی، مستعد، منتظرِ مرگ. یا بنشینی مجتهد در اجتهادِ وصولِ این حال.
میپنداری که آن کس که لذت برگیرد، حسرتِ او کمتر باشد؟ حقا که حسرتِ او بیشتر باشد، زیرا که با این عالم بیشتر خو کرده باشد. آنچه در شرحِ عذابِ گور گفتهاند از رویِ صورت و مثال، من از رویِ معنی با تو بیان کردم. هر کَز گران جانان بود چون دُرد در پایان بود گِل را مجنبان هر دمی تا آب تو صافی شود جانیست چون شعله ولی دودش ز نورش بیشتر گر دود را کمتر کنی از نور شعله برخوری در آب تیره بنگری نی ماه بینی نی فلک باد شمالی میوزد کز وی هوا صافی شود باد نفس مر سینه را ز اندوه صیقل میزند جان غریب اندر جهان مشتاق شهر لامکان ای جان پاک خوش گهر تا چند باشی در سفر (دیوان شمس، مولانا) ماه و مترسکمدتی بود که لبخندی بر لب مترسک آمده بود . مقدمهای بر ادبیات عامیانه ترکمنهابه نام خدا برگرفته از کتاب «مقدمهای بر ادبیات عامیانه ترکمنها» / نوشتهی عبد الرحمن دیهجی - تهران: پژوهنده ۱۳۷۹/ هودی(لالایی ترکمن)"هودی" لالایی مادران ترکمن با زبانی ساده و صمیمی است، شعرهایی عاطفی که اکثر آنها در قالب دو بیتی سروده شدهاند، منتها با وزنی کوتاهتر و متفاوت با آن. بالام بالام بالاسی فرزندم ای فرزند لألهلالهها ترانههای دختران و نوعروسان داغدار صحرایند؛ ترانههایی عامیانه در قالب "چهارپاره" با وزن هفت هجایی که نوعروسان و دختران صحرا آنها را سرودهاند. دختران و نوعروسانی که تحت ستم ماندهاند و آرزوهایشان نقش بر آب شده و در حسرت سوخته و اشکها ریخته اند. به قولی لاله نام دختری است که او را به محبوبش ندادند و به ایلی غریبه عروس دادند و او به یاد مردم و ایلش اشکها ریخت و بیتهای آتشین سرود که به نام او - لاله - تمام شدهاند و از آن پس تمام لالههای صحرا به او پیوسته اند و داغهای دلشان را به صورت اشعار سوزناک ارائه دادهاند و به تعداد لالهها (ترانهها) افزودهاند. الف: لالههای عروسان لالههای نوعروسان بیانگر ظلمی است که برعروسان ترکمن روا میشد، عروسانی که به میان ایلهای غریبه می افتادند و مجبور بودند از ایل و خانواده خود جدا شوند و فرسخها از آنها دور بیافتند. در آن زمان زندگی ترکمنها به صورت کوچنشینی بود و وقتی به ایلی غریبه دختر میدادند و فصل کوچ سر میرسید هر ایلی مسیر خود را در پیش میگرفت و به سوی سرنوشتش حرکت میکرد و به همراه آنها عروسان نیز میرفتند و از ایل خود دور و دورتر میشدند. ب: لالههای دختران دختران ترکمن همیشه در میان مشکلات و محدودیتهای زیاد زندگی کردهاند. ترکمنها از همان ابتدای تولد بین فرزند دختر و پسر اختلاف قائل میشدند. پسر عزیز خانواده بود و دختر را از آنِ غریبه میدانستند. دختر ترکمن از کودکی با کارهای سخت چون قالیبافی آشنا میشد و شب و روز گره میزد و شانه میکوبید. وقتی بزرگ میشد و زمان ازدواجش میرسید حق انتخاب شوهر خود را نداشت. بسیاری از آنها تا شب ازدواج نمیتوانستند روی شوهرشان را ببیند. قیزلار داغا چیقا یلینگ دخترها! برویم بالای کوه چیستانهای ترکمندر زبان ترکمنی به چیستان"متل" میگویند. متلها یا چیستانها پیوند بسیار عمیقی با زندگی ترکمنها دارند، مخصوصاً در گذشته کاربرد زیادی داشتهاند. مردم در شبنشینیها یا در جشنها و عروسیها دور هم مینشستند و برای سرگرمی چیستان میگفتند تا حاضرین جواب دهند و باهوشترین افراد به آنها پاسخ میدادند. این افراد معمولاً افرادی بودند که ذهنشان انبار و خزانه چیستان بود و در میان مردم شناخته شده بودند و در محافل جایگاهی خاص داشتند و همین افراد به ابداع و خلق چیستان نیز میپرداختند. مادربزرگها نیز هنگامی که نوههایشان در شبهای سرد زمستان دورشان جمع میشدند با چیستانهای خود به سرگرم کردن آنها میپرداختند. اما چیستانها تنها برای سرگرمی به کار نمیرفت؛ چیستان روشی برای تربیت عقل و هوش افراد نیز بود، آن سئوالهای پر رمز و راز و پیچیده، بزرگ و کوچک را به تفکر در طبیعت و محیط و اشیاء پیرامون خود وا میداشتند. ما و عشق(چند شعر از اریش فرید) از وقتی باغبان شاخههای درختانم را هرس کرده است در ویتنام برگریزان است فرزندانم همه تندرستاند در ویتنام کودکان میمیرند
در ویتنام خانهها ویران است ما و عشقما را با عشق چه کار؟ جدیپسر بچهها خاکسپاری پدردر گورستانِ یهودیان زمینها را حَفر کردهاند اما دگربارهاما سخن گفتنبا مردمان داستان زندگی فردریک داگلاسروایت جذاب و اثرگذار فردریک داگلاس از تجارب شخصی خودش به عنوان برده، در سال ۱۸۴۵ نوشته شده و حقایقی تراژیک درباره اسارت بشر را بازگو میکند: اینکه انسان چگونه به بردگی در میآید و این برده چگونه به آدمی بدل میشود که سرانجام مشاور لینکلن و نماینده دیپلماتیک ایالات متحد در هائیتی و جمهوری دومنیکن میشود. او خطیبی چیره دست بود که محبوبیت فراوانی داشت و در حین تلاش برای کسب هویت تازه و دستیابی به آزادی ارزشمندش، افکار و احساسات عمیقش را با دیگران در میان میگذاشت و بقیه را در آن شریک میکرد. من در توکاهو، در نزدیکی هیلزبرو، در منطقه تالبوت ایالت مریلند به دنیا آمدم. از سن و سالم چیز درستی نمیدانم، چون هیچ وقت سند معتبری در این باره پیدا نکردم. احتمالا هفت هشت سالم بود که با شروع دشتسازی سرهنگ لوید در ساحل شرقی مریلند، مرا به شهر بالتیمور فرستادند. با رفتن به بالتیمور، بنای تازهای در زندگیام گذاشته شد و این راهی به سوی سعادت آیندهام بود. بانوی تازهام خانم آولد زنی بود با قلبی بسیار مهربان و احساساتی بسیار پاک. او الفبا را به من آموخت. بعد از یادگرفتن الفبا، کمکم کرد تا کلمات سه- چهار حرفی را هجی کنم. درست در این مرحله از پیشرفتم بود که شوهرش آقای آولد فهمید که اوضاع از چه قرار است و خانم آولد را از آموزش به من منع کرد و به او گوشزد که سواد آموختن به برده هم غیرقانونی است، هم خطرناک. از آن موقع، آقای آولد ناگهان در نظر من نامعقول و بیارزش شد. انگار اصلا نمیتوانست در حقم خوبی کند، فقط میتوانست برایم رنج و عذاب درست کند. این اتفاق مرا ناراحت و غصه دار کرد. اتفاقی که ظاهرا کوچک بود، مرا به غصهای عظیم دچار کرد. به جز اطاعت از ارباب نباید هیچ چیز دیگری یاد میگرفتم. تاثیر این حرفها قلبم را تکان داد و عقاید و احساساتی را در من بیدار کرد که از مدتی پیش فرو خفته بود، ولی حالا افکار کاملا تازهای را در ذهنم به حرکت در آورد. رفته رفته دریافتم که غامضترین مشکل چیست: اینکه سفیدپوستان میتوانند سیاهان را به بردگی بگیرند. در حین تلاش برای یادگیری بدون معلم، آگاهیهای تازهای به دست آوردم و امید و انگیزهی قاطع پیدا کردم تا به هر انگیزهای که شده، خواندن را یاد بگیرم. هر چیزی که اربابم بیشتر از آن وحشت داشت من بیشتر آرزویش را در سر میپروراندم. هر چیزی که او بیشتر به او علاقه مند بود، من بیشتر از آن بیزار میشدم. هر چیزی که در نظر او، بلای بزرگی بود و از آن پرهیز میکرد، برای من موهبتی بود که آن را همواره میجستم. در فراگیری خواندن، همانقدر که اربابم مانعی دشوار محسوب میشد بانویم کمکهای مهربانانهای به من کرد. وقتی بانویم درس دادن به مرا متوقف کرد، خودم در فرصت هایی که مییافتم به خواندن روزنامه و کتاب میپرداختم. اما به هر صورت، نقشهای که در پیش گرفتم از هر روش دیگری موفقتر بود. نقشهام این بود که با همه پسران سفید پوستی که در خیابان به آنها برمیخوردم دوست شوم. تا جایی که میتوانستم، با پسر بجههای بیشتری دوست میشدم و آنها را به معلمم تبدیل میکردم. با کمکهای آنان که در جاها و زمانهای گوناگون نصیبم میشد بالاخره موفق شدم خواندن را یاد بگیرم. گهگاه با آنها درباره موضوع بردگی صحبت میکردم. بهشان میگفتم که آرزو داشتم مثل آنان آزاد باشم، چون وقتی بزرگ میشوند و از بچگی درمیآیند، کاملا آزادند. میگفتم: «شما به محض اینکه بیست و یک سالتان شد، آدمهای آزادی هستید ولی من تا آخر عمر بردهام یعنی من آن حقی را که به شما آزادی میدهد، ندارم؟» این حرفها آنها را غمگین میکرد. آنان پرشورترین همدردی ها را به من ابراز میکردند و به من امید میدادند که شاید روزی فرجی شود و به آزادی برسیم. فکر اینکه که تا آخر عمرم برده میمانم، قلبم را به شدت میفشرد و میآزرد. کتابی به اسم خطیب کلمبیایی را گیر آوردم و خواندم؛ کتابی که تقبیح آشکار و جسورانه بردهداری بود و حقوق طبیعی انسانها را به اثبات میرساند. هر چه بیشتر میخواندم، از آنهایی که مرا به بردگی گرفته بودند، بیشتر منزجر و متنفر میشدم. در ذهنم برایشان تجسمی بهتر از این قائل نبودم که آنان گروهی سارق حرفهای موفقاند که به آفریقا رفتند؛ ما را از خانههایمان دزدیدند و در سرزمینی بیگانه به بردگی گماشتهاند. از آنها که شرورترین و خبیثترین افراد بشر بودند بیزار بودم؛ و هر چه بیشتر میخواندم و در مسائل تامل میکردم، این نفرت بیشتر میشد. وقتی اربابم سواد آموختن را برایم قدقن کرد از دست او عصبانی شدم ولی حالا این عصبانیت تبدیل به خشم و نفرت و حشتناکی شده بود که مرا به شدت عذاب میداد. گاه در فشار این عذاب، چنان به خود میپیچیدم که حس میکردم که سواد داشتن بیش از آنکه برایم موهبتی باشد برایم بلا و گرفتاری است. چون همین سواد بود که به من دید تازهای داد و رنج و تنفرم را بیشتر کرد. چشمانم را به روی دوزخ هراسناکی باز کرد که انگار راه گریزی نداشت. در میان آن همه زجر و مصیبت به بردههای دیگر، به خاطر حماقتشان حسودی ام میشد. اغلب آرزو میکردم که به شکل دیو یا هر چیزی در آیم تا از شر فکر کردن خلاص شوم! ولی هیچ راهی برای رهایی از فکرکردن وجود نداشت. صدای شیپور نقرهای آزادی در گوش جانم پیچیده بود و تا ابد مرا بیدار کرده بود. آزادی حالا در نظرم پدیدار گشته بود و دیگر از پیش چشمانم دور نمیشد. دیگر هیچ چیز را فارغ از آزادی، نمیدیدم. هیچ را فارغ از آزادی نمیشنیدم و هیچ چیز را فارغ از آزادی حس نمیکردم. آزادی با هر ستارهای چشمک میزد. در دل هر آرامشی لبخند میزد؛ با هر بادی میوزید و با هر طوفانی جاری میشد. گاهی به خلیج چساپیک میرفتم – که کشتیها و قایقها را از چهار گوشه دنیا در خود می گرفت. آن کشتیهای کوچک زیبا که سفیدترین رنگ ممکن را داشتند و در نظر مردمان آزاد خیلی چشمگیر مینمودند، به نظر من فقط شبه هایی بودند که مرا از موقعیت فاجعهآمیزم خبر میکردند و به یادم میآوردند که هیچگاه نمیتوانم با آنها آزادانه به سفر بروم. معمولا با قلبی خروشان، اما ظاهری آرام آنجا میایستادم و چشمان وحشتزدهام تعداد فراوان قایق های روان به سوی آبهای اقیانوس را مینگریست. آنجا جز خداوند هیچ مخاطبی نداشتم و از این رو، حالات روحی و احساسات درونیام را آزادانه و شاید گستاخانه در کلامم جاری میکردم: « شما در صبح هایتان گم شدهاید و آزادید، من در میان زنجیرهای سفت و محکم؛ من یک بردهام! شما شادمانه در جلو نسیم معتدل و ملایم پیش میروید و من غمگینانه در برابر شلاق و تازیانه! شما فرشتگان سبکبال آزادی هستیدکه برفراز جهان به پرواز در میآیید؛ من در میان بندها و تسمههایی از آهن محبوسم! کاش من هم آزاد بودم! کاش من هم یکی از عرشههای مجلل و باشکوه کشتیها بودم و در پناه بادهای شما قرار میگرفتم! خداوندا، نجاتم بده! خدایا رهایم کن! بگذلر در اولین فرصتی که پیش میآید خود را خلاص کنم! یا همه چیز به پایان میرسد و یا همه چیز درست میشود. امتحانش میکنم. فقط یک زندگی دارم که از دست بدهم، مگر بیشتر از این است؟ بهتر است در حال دویدن کشته شوم تا اینکه با درجا زدن بمیرم. فکرش را بکن صد مایل به طرف شمال؛ و بعد دیگر آزادی! امتحان کنم؟ بله! خدا کمکم میکند تا امتحانش کنم! نمیتوانم همین طوری برده بمانم و همین طوری زندگی کنم و همین طوری از دنیا بروم. میپرم توی دریا. همین خلیج مرا به طرف آزادی خواهد برد. روزگار بهتری در پیش است!» روزگار من در سومین روز ماه سپتامبر سال ۱۸۳۸ بهتر شد و این روزی بود که من زنجیرهای را وانهادم و موفق شدم به نیویورک برسم. سرانجام ... آزاد شدم. (جوئلن ک.بلاند، بازآفرینی صحنههایی از ادبیات کلاسیک، ترجمه شبنم میرزینالعابدین، انتشارات سروش، ۱۳۸۴) ما همه آفتابگردانیمگل آفتابگردان رو به نور میچرخد و آدمی رو به خدا. ما همه آفتابگردانیم. شیخ ما گفت: یک قدم جلوترشیخ یک بار به طوس رسید. مردمان از شیخ استدعای مجلس کردند. اجابت کرد. بامداد در خانقاه استاد تخت بنهادند. مردم می آمد و مینشست. چون شیخ بیرون آمد مقریان قرآن برخواندند و مردم بسیار درآمدند، چنانک هیچ جای نبود. معرف بر پای خاست و گفت: «خدایش بیامرزاد که هر کسی از آنجا که هست یک گام فراتر آید.» شیخ گفت: «و صلی الله علی محمد و آله اجمعین.» و دست به روی فرو آورد و گفت: «هر چه ما خواستیم گفت، و همه پیغمبران بگفتهاند، او بگفت که از آنچ هستید یک قدم فراتر آیید.» کلمهای نگفت و از تخت فرو آمد و برین ختم کرد مجلس را. (اسرارالتوحید فی مقامات ابوسعید ابوالخیر، محمد بن منور) چنان عادت کرده ایم که حرف های مفصل بشنویم که دیگر سیر شده ایم از هر آنچه که ما را سیر می کند؛ و البته که حقیقی سیر میکند. وشیخ ما چقدر زیبا نمایان کرده است که ارزش انسان به همین است ، به سمتی برود که ارزش انسانی در آن باشد و این همان یک قدم است.والبته به تعبیری بهتر است بگوییم که این همان درد عیسی است که قدم به سوی اصیل را می طلبد. و ارزش دادن به همین دغدغه است که انسان را به حرکت وادار می کند. این همان طلب عشق است و بیزاری از سکون و رخوت در باب تنبیه و بیداری۱- نفحه (برگرفته از کتاب "لب لباب مثنوی"، ملاحسین کاشفی، انتشارات اساطیر، چاپ اول، ۱۳۷۵) (برگرفته از کتاب "قصه از این قرار بود ...." لائورا والیاسیندی، ترجمه ی اعظم رسولی و مژگان مهرگان، نشر نی، چاپ اول، ۱۳۸۶) |
|
|
ارسال مطلب
با استفاده از این صفحه می توانید مطالب، پرسش ها، نظرات و انتقادات خود را برای ما ارسال کنید.