آيات

امتیاز: ۹ ستاره از ۱۰ ستاره

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم): (این قسمت ویژه‌ی کسانی است که می‌خواهند پیشاپیش داستان فیلم را بدانند. در مورد این فیلم توصیه می‌شود که اگر اولین بار است که قصد دیدن آن را دارید، داستان آن را از قبل نخوانید.)
داستان این فیلم داستان پادشاهی است که عمر خود را در ریختن خون انسان‌ها سپری کرده و هیچ رحم و شفقتی بروز نداده است و اکنون جویای آرامش و وفا از فرزندان و اطرافیان خود است. او در جایی از فیلم می‌گوید ما نمی‌توانیم به رحمت خداوند (بودا) تکیه کنیم و در جهان جای خدا را خشم و آشوب گرفته است. اکنون از پی اتفاقاتی با نتیجه‌ی انتخاب‌های قبلی خود در زندگی روبرو می‌شود و به طرز بسیار خوارکننده‌ای بار دیگر به مسئله‌ی معنای زندگی رجوع می‌کند. در این میان سه فرزند او هر یک دست به انتخاب‌های متفاوتی می‌زنند. اما بخش مهمی از ماجرا نیز به شخصیت‌هایی اختصاص می‌یابد که مورد قهر و ستم هیدوتورا بوده‌اند و اکنون مسیرهای متفاوتی اتخاذ کرده‌اند: یکی سرشار از نفرت و در میل انتقام و دیگری عابدی بی‌کینه در راه خداوند. در این میان بودا(خدا) نیز بازیگری بسیار مهم است که افراد فیلم در برابر آن موضع‌گیری‌های متفاوتی می‌کنند. سرانجام دلقک فیلم شروع به شطح و بدگویی کردن از خداوند می‌کند، اما تانگو با او مخالفت کرده می‌گوید: "خدایان نمی‌توانند ما را از شر خودمان حفظ کنند." با این حال تا پایان داستان این پرسش باقی می‌ماند که مسئولیت این همه شرور در زندگی با کیست، و در این میانه خداوند آیا نجات بخش است یا نه؟

*ملاحظات: ریتم فیلم کمی کند است، اگر چه که قصه محور است و داستانی دراماتیک را دنبال می‌کند. این فیلم رویه‌ای نسبتا عرفانی داشته و با حال و هوای دین بودایی نزدیکی ویژه‌ای دارد.

خلاصه ای از زندگی و دغدغه­‌های فیلم­نامه‌نویس یا کارگردان که در ساخت فیلم تاثیر گذاشته است: کوروساوا کارگردانی قصه‌ہپرداز است که در فیلم‌هایش به دفاع از ارزش‌های اخلاقی پرداخته و با رجوع به سنت ژاپن لزوم و اهمیت انتخاب‌های اخلاقی و نیز نتیجه‌ی انتخاب‌های آدمی را یادآور می‌شود. نکته‌ی بسیار اساسی در کارهای او، پرسش از امکان اخلاقی زیستن در جهانی بی‌اخلاق و رو به فساد است؛ اینکه آیا در چنین جهانی می‌توان اخلاقی زیست؟ در آن صورت ما چه پاسخی برای دفاع از اخلاقی زیستن داریم؟

امتیاز: ۵ ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم):

روی هم رفته فیلم از بعضی جهات مانند بازیگری و پرداخت در برخی سکانسها ضعف دارد. برخی از سکانس‌ها مانند سکانس آغازین فیلم به خوبی پرداخت نشده و دیالوگها و بازیها مخاطب را دلزده می‌کند. تحلیل چرایی این وضعیت به کارشناس خود نیاز دارد، گرچه به نظرم دیالوگ نویسی، میزانسن و بازیگری بی تاثیر نباشد.
اما آنچه این فیلم را برایم جالب نمود، توجه داوودنژاد به معضل اعتیاد در میان جوانان است که گاه به اسم داشتن اختیار در انتخاب و بهره بردن از لذات زندگی به آن گام می­‌گذارند، و برخورد نامناسب خانواده با چنین افرادی است. مادربزرگ در این فیلم نقشی اساسی در به راه آوردن مریم دارد و این نقش را از طریق دوستی­‌ای که با او دارد ایفا می­‌کند. البته به نظرم در کیفیت برخورد مادربزرگ با نوه‌اش هم نقدهایی وجود دارد. اگر کمکهای نویسنده سناریو نبود معلوم نبود مریم باز به آغوش مادربزرگ بازگردد یا نه، و نیز در صورت بازگشت آیا بتواند زندگی متعادلی را در پیش گیرد یا آنکه زخم­های به جا مانده او را پس از بازگشت نیز بیازارد.
همه اینها به کنار، در دورانی که گیشه داعیه داران هنر را به خود مشغول داشته، و اقلیتی که خود را به گیشه نفروخته‌اند هم گاه در پیچ و خم دغدغه‌های حرفه‌ای گرفتار می­‌شوند، باید داوودنژاد را در پرداختن به این معضل فراگیر که نیازمند توجه جدی است تقدیر نمود.

*ملاحظات

این فیلم برای خانواده هایی که درگیر اعتیاد هستند مناسب است، خصوصا برای جوانانی که از خانواده دارند بریده می­‌شوند و به فضاهای مبهم و مشکوک دل می­‌دهند. البته والدین چنین خانواده‌هایی نیاز به تبصره­‌هایی نیز دارند تا مبادا بی‌خیالی را مصداق لطف و محبت بگیرند.
علیرغم ایرادهایی که این فیلم می­‌تواند داشته باشد به نظرم فیلم خوبی است برای نوجوانان و جوانانی که دل به محصولات سطحی و مضر غربی داده اند و گوششان به هیچ حرفی در رد این محصولات بدهکار نیست.

امتیاز: ۱۰  ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر (جعفر فلاحی):

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم):

(جعفر فلاحی): فیلمی بسیار چشم­نواز و آموزنده. نماهای فیلم که سراسر از بالاست و سطح زمین را نشان می­‌دهند، حاوی چشم­اندازهایی طبیعی و مردم­شناختی­‌اند که بسیار اثرگذارند و با موسیقی­‌هایی بسیار متناسب و زیبا از فرهنگ­‌های مختلف همراه شده­‌اند که یک مجموعه زیبا و تاثیرگذار را شکل می­‌دهند.

­­ اما این همه فیلم نیست. هدف سازندگان فیلم اهمیت زمین و منابع طبیعی برای انسان است و بی­‌مبالاتی­‌های آدمی در استفاده از آن که او را در مخمصه­‌ای بزرگ گرفتار ساخته. پس از دیدن این فیلم این احساس به من دست داد که از یک سو وضعیت بسیار بدتر از آن است که می­‌پنداشتم و ممکن است تا پایان عمر خودم وضعیتی بسیار بغرنج را برای خودمان و سایر موجودات زمین شاهد باشم. از سوی دیگر امیدی در من بوجود آمد که هنوز فرصتی برای اصلاح وجود دارد و اگر این فرصت را غنیمت نشماریم ممکن است روزی هرگز این لاابالی­‌گری خود را نبخشاییم.

*ملاحظات:

(جعفر فلاحی): تصاویر این فیلم ظرف ۱۸ ماه با هلیکوپتر و از فراز آسمان ۵۰ کشور برداشته شده و نهایتا تدوین­گر، فیلم را از میان ۴۸۸ ساعت فیلم تدوین نموده است. سازندگان فیلم، این فیلم را به صورت رایگان بر روی شبکه اینترنت نهادند و اعلام کردند که این فیلم هیچ کپی‌رایتی ندارد. تامین مالی ساخت این فیلم را شمار فراوانی از شرکت‌های بزرگ و کوچک بر عهده داشته‌اند. نمای عنوان بندی فیلم اشاره به این شرکت­ها دارد.

این فیلم بر روی شبکه‌ی اینترنت از این آدرس قابل دیدن است: http://www.youtube.com/watch?v=jqxENMKaeCU

*منابعی جهت مطالعه در مورد فیلم:

کتاب زیر به نظرم می­تواند با اهداف این فیلم مرتبط باشد:

لستر براون، برنامۀ ب-۲: رهانیدن سیاره­ای گرفتار تنش و تمدنی دچار آشفتگی، ترجمه: فریدون مجلسی، تهران: اطلاعات، ۱۳۸۸/

نیز از فیلم­های مرتبط با این فیلم می­توان به فیلم­های مستند زیر اشاره نمود:

-جنگاور زباله­‌ها

-Planet Earth – a BBC TV series

-Qatsi trilogy – a series of three films by Godfrey Reggio /

سه گانه کاتسی(سه فیلم که پسوند کاتسی دارند) اثر گادفری رجیو

-Chronos – a film by Ron Fricke that explores the passage of time

-Baraka برکت /

-An Inconvenient Truth

امتیاز: ۹ ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر:

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم): (این قسمت ویژه‌ی کسانی است که می‌خواهند پیشاپیش داستان فیلم را بدانند.)
یاسوموتو جوانی است مغرور که در پی کسب نوعی از موفقیت اجتماعی است و بنا به طبقه‌ی اجتماعی‌اش نوعی زندگی بی‌دغدغه را خواهان است. بر خلاف او ریش قرمز به شدت درگیر دردهای انسانی پیرامون خود است. آنتوان چخوف درباره ی تحصیل کرده‌های زمان خود می‌گوید: "مردمان تربیت شده و آرمان پرداز،... در عین حال که [از وضع موجود] ناراضی و ناخشنوداند، حساس و زودرنج نیز هستند. در هم آمیختگی این دو حالت، یعنی ناخشنودی و زودرنجی، سبب کرختی و سستی آنها می‌شود و تمایل غرق شدن را در آنها به وجود می‌آورد." اما ریش قرمز درک و شناخت خود از شرایط بسیار دردناک اجتماعی را با امری ناشناخته همراه می‌کند که به او در داشتن امید و تلاش برای تغییر یاری می‌رساند. طرف دیگر داستان مردمی هستند که به نوعی با این بیمارخانه و دکتر ناییدی و یاسوموتو روبرو می‌شوند. مردی که اخلاقی زیسته و در تنهایی می‌میرد؛ فرد بسیار خدمتگزار و مردم دوستی که همه‌ی عمر از عشقی دور نیرو می‌گرفته است؛ دختری که اجیر فاحشه‌خانه بوده است و... .

*ملاحظات: فیلم داستان یکپارچه‌ای ندارد، بلکه داستان را مجموعی از اتفاقات در کنار هم و به دنبال هم می‌سازد. ریتم فیلم کمی کند است اگر چه که قصه محور است و داستان‌های دراماتیکی را دنبال می‌کند.

خلاصه‌ای از زندگی و دغدغه­‌های فیلم­نامه­‌نویس یا کارگردان که در ساخت فیلم تاثیر گذاشته است: کوروساوا کارگردانی قصه‌پرداز است که در فیلم‌هایش به دفاع از ارزش‌های اخلاقی پرداخته و با رجوع به سنت ژاپن لزوم و اهمیت انتخاب‌های اخلاقی و نیز نتیجه‌ی انتخاب‌های آدمی را یادآور می‌شود. نکته‌ی بسیار اساسی در کارهای او، پرسش از امکان اخلاقی زیستن در جهانی بی‌اخلاق و رو به فساد است؛ اینکه آیا در چنین جهانی می‌توان اخلاقی زیست؟ در آن صورت ما چه پاسخی برای دفاع از اخلاقی زیستن داریم؟

امتیاز: ۷ ستاره از ۱۰ ستاره

منابعی جهت مطالعه در مورد فیلم:

- فصلنامۀ بخارا یک شمارۀ خود (۷۳-۷۲، مهر و آذر ۱۳۸۸) را به همایون صنعتی اختصاص داده که حاوی حکایات و خاطراتی بس آموزنده از زندگی او و همسرش می­باشد.

امتیاز: ۷ ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر:

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم): این فیلم در اوایل شروع دوره ی اصلاحات در ایران، یعنی سالهای ۷۸-۷۹، ساخته شده است و گویی به دنبال آن است که بگوید اصلاحات باید در چه فضایی صورت بگیرد. از دیگر نکات بسیار مهم فیلم اشاره‌ی فیلم به افرادی است که به شدت به سیاست بدبین هستند (معمولا از طبقات پایین و شکننده‌ی اجتماع...و این امر در ایران بیداد می کند)؛ به هیچ وجه به اصلاحات امیدی ندارند و به شدت درگیر تامین معاش خود هستند. جدال این افراد که معمولا با فضای بازار درگیر بوده و کنش‌های سیاسی را در رفع فساد بازار بی اثر می‌بینند با افرادی که تلاش‌های سیاسی را برای حل مشکلات موجود دنبال می کنند در شروع فیلم در یک سکانس تاثیرگذار بیان می‌شود، زمانی که برادر بزرگ‌تر (فعال بازار) بر روی موتور مشغول نصیحت برادر دانشجوی خود(فعال سیاسی) است:

- آخه این کارا چیه میکنی؟کجا رو میخوای بگیری؟چی گیر تو میاد؟ تابستون که زدین همدیگه رو لت و پار کردین چی شد؟ کی برد؟ناصرخان مرندی(صاحب کار برادر بزرگتر) دلارای هشتصد تومنی شون رو تو بازار هزار تومن آب کردند!
-یعنی چیزایی رو که مردم نمی خوان، نباید بگیم؟!
_یعنی شما چارتا بچه میدونین مردم چی میخوان؟!
-حالا خوبه همون چارتا بچه جرئت حرف زدن رو دارن!
-مردم دنبال بدبختی شون اند،یه لقمه نون! بچسب به درست!حالیت شد؟
-کلاس فقط درس و مدرسه نیست!
-لازم نکرده شعار بدی! یه مدرک باید تو دستت باشه یا نه؟...

*ملاحظات:

این فیلم اگرچه به نحوی، تاریخی به حساب می آید اما برای وضع امروز نیز بسیار راهنمای خوبی است. جدال های فیلم جدال های صدساله‌ی ایرانیان با اصلاحات است. شاید در پایان فیلم، تماشاچی راه گذار از تمامی مشکلات را پیدا نکند، اما این فیلم به دلیل اینکه طرح مسئله‌ی بسیار خوبی ست، می تواند محل مناسبی برای یک گفتگوی فامیلی یا دوستانه باشد.

خلاصه ای از زندگی و دغدغه­‌های فیلم­نامه­ نویس یا کارگردان که در ساخت فیلم تاثیر گذاشته است:

سایر فیلم های این کارگردان عبارت اند از خون بازی، گیلانه و ... . این کارگردان را می توان یک هنرمند متعهد دانست. یکی از مسائلی که این کارگردان دنبال می کند بازنمایی شکاف‌های اجتماعی است (از جمله در گیلانه). بنی اعتماد زیر پوست شهر را در فضایی ساخته است که هنر دوره‌ی اصلاحات به شدت از فقدان سینمای متعهد و ایجاد ارتباط با طبقات محروم جامعه و روشن نمودن لزوم اصلاحات برای آنها رنج می برد و کمتر کارگردانی دغدغه ی حل چنین کمبودی را دارد. کار بنی اعتماد به ویژه در چنین فضایی شایسته‌ی احترام است.

امتیاز: ۱۰  ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر :

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم):

این فیلم به شدت رازآلوده و مسحورکننده است. هماهنگی موسیقی و تصویر در اوج است. رنگ عالی است و راهب تپل داستان بسیار بامزه و دوست داشتنی است خصوصا آنجا که زیر نور ماه توان خواندن کتابهای قطور صومعه و خوابیدن از او سلب شده. البته شاید چنین آثاری، از این وجه که راه به فردگرایی می­برند مورد نقد واقع شوند، با این وجود باید گفت دودوک به شکلی بسیار چشم نواز برقراری رابطه­ای وجودی و بی­‌پرده، آن هم با چیزی که فرد در ابتدا در پی تملکش بوده است را به تصویر کشیده است.

*ملاحظات:

فیلم به روش پویانمایی با طلق به شیوۀ سنتی –که البته امروزه بیشتر با کمک رایانه انجام می­شود- و با استفاده از قلم­مو، مرکب هندی و آبرنگ ساخته شده است.

این فیلم را می‌توانید در این آدرس تماشا کنید: http://www.youtube.com/watch?v=dS-jLM75xuU

خلاصه ای از زندگی و دغدغه­های فیلم­نامه­نویس یا کارگردان که در ساخت فیلم تاثیر گذاشته است :

(اطلاعاتی کلی که معطوف به ساخت این انیمیشن نیست:) مایکل دودوک بعد از ساخت چند آگهی تجاری برای سینما و تلویزیون که چند جایزه برایش به همراه داشت، سال ۱۹۹۲ اولین فیلم کوتاه حرفه‌ای خود را به نام "Tom Sweep" ساخت. وی سال ۱۹۹۴ با همکاری یک استودیوی فرانسوی فیلم "راهب و ماهی" را ساخت که جایزه سزار بهترین انیمیشن کوتاه و جایزه کارتون طلایی را از آن خود کرد و نامزد دریافت جایزه اسکار نیز بود. از کارهای دیگر او می­توان به عطر چای و پدر و دختر اشاره کرد.
در کارنامه این کارگردان نه چندان پرکار تنها پنج فیلم حضور دارد با این حال دودوک در ساخت آگهی‌های تجاری و تصویرگری کتاب نیز فعالیت می‌کند. او از سال ۱۹۹۱ تاکنون تصویرگری کتاب‌هایی همچون "مارها و نردبان‌ها"، "تاریخ جنوا" و "اسکار و هو" را انجام داده است.

امتیاز: ۶ ستاره از ۱۰ ستاره

ب. تاملات بیشتر

*نظرات (نقد و بررسی و نکاتی درباب فیلم):

دیدن این فیلم باعث می شود به شیوه های زندگی جایگزینی بیندیشیم که تا پیش از این برایمان متصور نبود. رینولدز-معمار طبیعت دوستِ فیلم- می گوید: تمدن امروز مانند یک گله گاومیش به سمت پرتگاه نابودی پیش می رود، و هیچ یک از ما دوندگان به سمت پرتگاه از خودمان نمی پرسیم: «چرا داریم اون طرفی می ریم؟» او شیوه ی زندگی ما را مقصر اصلی می داند و سعی می کند با ساختن خانه هایی خود بسنده، باری را که ما با مصرف گرایی مان بر طبیعت تحمیل می کنیم، تعدیل کند.

*ملاحظات:

این فیلم را می‌توانید در این آدرس تماشا کنید: http://www.youtube.com/watch?v=YrMJwIedrWU